Telefon w ośrodku uzależnień: zasady i dlaczego są ważne?

Pytanie o możliwość posiadania telefonu w ośrodku leczenia uzależnień jest jednym z najczęściej zadawanych, zarówno przez osoby rozważające terapię, jak i ich bliskich. To zrozumiałe w dzisiejszych czasach telefon to nasze okno na świat. W tym artykule wyjaśnię, jak wyglądają zasady dostępu do telefonu w tego typu placówkach i co najważniejsze, dlaczego te zasady są tak istotne z perspektywy procesu terapeutycznego.

Czy telefon w terapii to wróg? Zrozumienie zasad ośrodków

Główne cele to odcięcie od toksycznych bodźców zewnętrznych dawnego środowiska, osób, które mogłyby prowokować do powrotu do nałogu, czy też spraw, które niepotrzebnie obciążałyby umysł pacjenta. Chodzi o to, aby dać sobie przestrzeń na pełne skupienie się na procesie zdrowienia, introspekcji i budowaniu nowych, zdrowych relacji w grupie terapeutycznej, która staje się na ten czas swoistą "mini-społecznością".

Telefon w depozycie: jak to wygląda w praktyce

Standardową procedurą, z którą spotykam się najczęściej, jest zdeponowanie telefonu komórkowego u personelu ośrodka zaraz po przyjęciu. Dotyczy to zwłaszcza początkowej, intensywnej fazy leczenia, często nazywanej "detoksem" lub pierwszym miesiącem terapii. Pacjenci nie mają do niego stałego dostępu. Dostęp do telefonu jest zazwyczaj limitowany i odbywa się pod kontrolą, co ma na celu zapewnienie maksymalnego skupienia na terapii. Warto jednak podkreślić, że zasady te mogą ulegać liberalizacji w miarę postępów pacjenta w terapii, co jest elementem treningu odpowiedzialności i przygotowania do powrotu do życia społecznego.

Typowy harmonogram dostępu do telefonu i związane z nim zasady to:

• Częstotliwość: Zazwyczaj raz w tygodniu, choć niektóre ośrodki mogą oferować dostęp dwa razy w tygodniu.
• Dni i godziny: Wyznaczone są konkretne dni (np. weekendy) i godziny (np. po obiedzie), w których pacjenci mogą skorzystać z telefonu.
• Czas trwania: Czas rozmowy jest ograniczony, najczęściej do 15-30 minut, aby każdy miał szansę na kontakt z bliskimi.
• Brak kontroli rozmów: Co do zasady, treść rozmów nie jest kontrolowana przez personel, chyba że regulamin placówki wyraźnie stanowi inaczej lub istnieją uzasadnione obawy o bezpieczeństwo pacjenta czy przebieg terapii.
• Cel: Głównym celem jest czasowe odcięcie od bodźców zewnętrznych i skupienie na terapii.

Ośrodek publiczny (NFZ) a prywatny: gdzie zasady są surowsze?

Z moich obserwacji wynika, że istnieją pewne różnice w podejściu do kwestii telefonów między ośrodkami publicznymi, finansowanymi przez NFZ, a placówkami prywatnymi. Ośrodki publiczne są zazwyczaj bardziej rygorystyczne i ustandaryzowane w swoich regulaminach. Wynika to często z większej liczby pacjentów, konieczności utrzymania porządku i jednolitych zasad dla wszystkich podopiecznych.

Ośrodki prywatne mogą oferować nieco większą elastyczność, a czasem nawet jest to elementem ich oferty marketingowej. Bywają placówki, które zezwalają na posiadanie telefonu w trybie samolotowym, z ograniczonym dostępem do internetu lub w ściśle wyznaczonych godzinach. Jednak nawet w placówkach prywatnych pełna swoboda jest rzadkością. Jako terapeuta zawsze odradzam zbyt dużą swobodę, zwłaszcza na początkowym etapie, ponieważ może ona prowadzić do "pułapek" i zakłócać proces terapeutyczny, o czym opowiem za chwilę.

Terapeutyczne "dlaczego": co zyskujesz dzięki cyfrowemu detoksowi?

Ograniczenie dostępu do telefonu i "cyfrowy detoks" to nie tylko konieczność, ale przede wszystkim potężne narzędzie terapeutyczne, które przynosi wiele korzyści. Wierzę, że zrozumienie tych korzyści pomaga pacjentom zaakceptować i w pełni wykorzystać ten aspekt terapii:

• Budowanie autentycznych relacji: Brak telefonu zmusza do interakcji twarzą w twarz. Pacjenci uczą się rozmawiać, słuchać i wspierać się nawzajem, co jest fundamentem budowania zdrowych relacji międzyludzkich i poczucia przynależności do grupy.
• Radzenie sobie z trudnymi emocjami: Telefon często służy jako ucieczka od nudy, samotności, lęku czy smutku. Bez niego pacjenci są zmuszeni zmierzyć się z tymi emocjami, nauczyć się je rozpoznawać i radzić sobie z nimi w konstruktywny sposób, często z pomocą terapeutów.
• Głębsza introspekcja: Odcięcie od zewnętrznych bodźców sprzyja skupieniu na sobie, swoich myślach, uczuciach i problemach. To czas na refleksję, analizę przyczyn uzależnienia i planowanie przyszłości bez nałogu.
• Wzrost zaangażowania w terapię: Kiedy nie ma rozpraszaczy, łatwiej jest w pełni uczestniczyć w zajęciach grupowych, indywidualnych sesjach i innych aktywnościach terapeutycznych. To zwiększa efektywność całego procesu leczenia.
• Odkrywanie nowych pasji i zainteresowań: Brak dostępu do ekranu często prowadzi do odkrywania dawno zapomnianych hobby lub rozwijania nowych, zdrowych sposobów spędzania wolnego czasu, takich jak czytanie, sport, twórczość artystyczna czy rozmowy.

Internet, aplikacje, social media: co z dostępem do sieci?

Kwestia dostępu do internetu jest traktowana jeszcze bardziej restrykcyjnie niż do samych połączeń głosowych, i to z bardzo ważnych powodów. Internet, ze swoją anonimowością i nieograniczonymi możliwościami, może stanowić ogromne zagrożenie dla osoby uzależnionej, która dopiero uczy się radzić sobie z pokusami. Z tego powodu dostęp do Wi-Fi jest zazwyczaj całkowicie blokowany lub bardzo mocno ograniczony.

Ryzyka związane z dostępem do sieci w ośrodku są liczne i poważne:

• Hazard online: Łatwy dostęp do kasyn internetowych i zakładów bukmacherskich.
• Pornografia: W przypadku uzależnień behawioralnych, internet może być źródłem natychmiastowej gratyfikacji.
• Kontakt z dawnym środowiskiem: Social media i komunikatory ułatwiają nawiązanie kontaktu z osobami, które mogłyby negatywnie wpływać na proces zdrowienia.
• Dostęp do substancji psychoaktywnych: Możliwość wyszukania i zamówienia substancji, co jest absolutnie niedopuszczalne.
• Ucieczka od rzeczywistości: Internet może służyć jako mechanizm ucieczkowy od trudnych emocji i konfrontacji z własnymi problemami, co niweczy cel terapii.

Zamiast cyfrowych bodźców, ośrodki oferują alternatywne formy spędzania czasu i rozrywki, takie jak zajęcia sportowe, arteterapia, czytelnie, gry planszowe czy wspólne oglądanie filmów, które sprzyjają integracji i zdrowemu rozwojowi.

Kontakt z najbliższymi: czy zostaniesz odcięty od rodziny?

Chcę uspokoić wszystkich, którzy obawiają się całkowitego odcięcia od rodziny ośrodki leczenia uzależnień nie mają na celu izolowania pacjentów od bliskich. Wręcz przeciwnie, rola rodziny w procesie zdrowienia jest nieoceniona. Chodzi jedynie o kontrolowaną komunikację, która wspiera, a nie zakłóca terapię. Placówki umożliwiają kontakt z bliskimi w następujący sposób:

• Telefon stacjonarny ośrodka: Jeśli telefon komórkowy jest w depozycie, często można skorzystać z telefonu stacjonarnego placówki w wyznaczonych porach.
• Pod nadzorem terapeuty: Czasem kontakt telefoniczny odbywa się pod nadzorem, co ma na celu zapewnienie, że rozmowa jest konstruktywna i nie wywołuje niepotrzebnego stresu czy pokus.
• Wizyty rodzinne: W wielu ośrodkach organizowane są regularne wizyty rodzinne, często połączone z sesjami psychoedukacyjnymi dla bliskich, co jest kluczowe dla odbudowy relacji.
• Sytuacje nagłe: W nagłych i uzasadnionych przypadkach (np. poważna choroba w rodzinie, pilne sprawy urzędowe) personel z reguły zezwala na pilny telefon poza ustalonym harmonogramem. Zawsze warto poinformować personel o takiej potrzebie.

Przeczytaj również: Uzależnienie od leków przeciwbólowych: rozpoznaj objawy i działaj

Przygotowanie do terapii: o czym porozmawiać z bliskimi przed oddaniem telefonu?

Przygotowanie się do ograniczonego dostępu do telefonu jest kluczowe dla komfortu psychicznego i płynnego przebiegu terapii. Zawsze radzę moim pacjentom, aby przed rozpoczęciem leczenia wykonali kilka ważnych kroków:

• Ureguluj ważne sprawy: Zadbaj o finanse, opłaty, sprawy związane z pracą, opiekę nad dziećmi, zwierzętami czy roślinami. Upewnij się, że wszystko jest załatwione lub przekazane zaufanej osobie.
• Poinformuj bliskich o zasadach kontaktu: Wyjaśnij rodzinie i przyjaciołom, jak będą wyglądały możliwości kontaktu. Podaj dni i godziny, w których będziesz dostępny, aby uniknąć niepokoju z ich strony.
• Wyznacz jedną osobę do kontaktu w nagłych przypadkach: Poproś jedną zaufaną osobę (np. partnera, rodzica, rodzeństwo), aby była Twoim głównym punktem kontaktu w sprawach pilnych. Podaj jej numer telefonu do ośrodka i poinstruuj, w jakich sytuacjach ma się kontaktować z personelem.
• Zostaw listę ważnych numerów: Spisz najważniejsze numery telefonów do bliskich, banku, pracy itp. na kartce papieru i zostaw ją zaufanej osobie lub personelowi ośrodka.
• Przygotuj się psychicznie: Zrozum, że cyfrowy detoks to część terapii, która ma Ci pomóc. Potraktuj to jako szansę na skupienie się na sobie i swoim zdrowieniu.