Medyczna marihuana: Czy poczujesz "fazę"? Rozwiewamy wątpliwości.

W ostatnich latach medyczna marihuana zyskała w Polsce status legalnego surowca farmaceutycznego, dostępnego na receptę w aptekach. To otwiera nowe możliwości terapeutyczne dla wielu pacjentów, ale jednocześnie rodzi wiele pytań i wątpliwości, zwłaszcza w kontekście jej potencjalnego działania psychoaktywnego. Czy medyczna marihuana wywołuje „fazę” podobną do tej, którą znamy z użycia rekreacyjnego? Moim celem w tym artykule jest rozwianie tych mitów i dostarczenie rzetelnych, opartych na wiedzy medycznej informacji na temat działania medycznej marihuany i jej zastosowania w terapii.

Fundamentalna różnica między medyczną a rekreacyjną marihuaną tkwi przede wszystkim w celu jej stosowania oraz ścisłej kontroli. Medyczna marihuana jest lekiem surowcem farmaceutycznym dostępnym wyłącznie na receptę w aptekach, a jej skład, w tym stężenie THC i CBD, jest precyzyjnie określony i kontrolowany. W przeciwieństwie do użycia rekreacyjnego, gdzie głównym celem jest osiągnięcie efektów psychoaktywnych, w terapii medycznej marihuaną dążymy do uzyskania konkretnego efektu leczniczego, takiego jak uśmierzenie bólu, redukcja nudności czy poprawa snu. Cały proces odbywa się pod ścisłym nadzorem lekarza, który dobiera odpowiednią odmianę i dawkowanie, aby maksymalizować korzyści terapeutyczne, jednocześnie minimalizując potencjalne skutki uboczne, w tym te psychoaktywne.

Czym właściwie jest ta „faza” lub efekt psychoaktywny, o którym tak często się mówi w kontekście marihuany? W uproszczeniu, jest to zespół odczuć i zmian w percepcji, które wynikają z interakcji substancji psychoaktywnych, głównie THC, z układem endokannabinoidowym w mózgu. Typowe odczucia to euforia, głęboka relaksacja, zmiany w postrzeganiu czasu i przestrzeni, zwiększona wrażliwość sensoryczna, a czasem także lęk czy paranoja. Jest to stan zmienionej świadomości, który dla wielu osób jest synonimem rekreacyjnego użycia marihuany. W terapii medycznej, jak już wspomniałem, staramy się unikać lub minimalizować te efekty, chyba że w specyficznych przypadkach są one częścią zamierzonego działania leczniczego.

THC i CBD: Jak te składniki decydują o działaniu marihuany?

Kiedy mówimy o marihuanie, nie sposób pominąć dwóch kluczowych kannabinoidów: THC (tetrahydrokannabinolu) i CBD (kannabidiolu). To właśnie THC jest głównym sprawcą efektów psychoaktywnych. Działa on na receptory kannabinoidowe CB1, które są gęsto rozmieszczone w mózgu i układzie nerwowym, wpływając na nastrój, pamięć, percepcję i koordynację ruchową. Po zażyciu THC pacjent może odczuwać euforię, głębokie odprężenie, zmienioną percepcję czasu i przestrzeni, a także zwiększoną kreatywność czy wrażliwość sensoryczną. Właśnie te odczucia składają się na to, co potocznie nazywamy „fazą”.

Zupełnie inaczej działa CBD. Kannabidiol, w przeciwieństwie do THC, nie wykazuje działania psychoaktywnego. Nie powoduje euforii ani zmian w percepcji. Jego właściwości terapeutyczne są jednak niezwykle szerokie i obejmują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, a także neuroprotekcyjne. Co więcej, CBD odgrywa kluczową rolę w modulowaniu działania THC. Może ono osłabiać euforyczne i lękotwórcze efekty THC, co jest niezwykle cenne w terapii, ponieważ pozwala na wykorzystanie leczniczego potencjału THC przy jednoczesnym zmniejszeniu niepożądanych skutków psychoaktywnych.

W medycznej marihuanie niezwykle istotne jest zjawisko synergii, często nazywane „efektem otoczenia” (entourage effect). Oznacza to, że THC i CBD, a także inne kannabinoidy (takie jak CBG, CBC) oraz terpeny (związki odpowiedzialne za zapach i smak rośliny), działają razem, wzajemnie wzmacniając swoje właściwości terapeutyczne i modulując swoje działanie. Odpowiednie proporcje THC do CBD są kluczowe w doborze odmiany medycznej do konkretnych potrzeb pacjenta. Na przykład, odmiany zrównoważone, zawierające zbliżone stężenia THC i CBD, często są preferowane, ponieważ CBD pomaga łagodzić potencjalne efekty psychoaktywne THC, jednocześnie wzmacniając jego działanie przeciwbólowe czy przeciwzapalne. To właśnie ta precyzja w składzie pozwala lekarzom na indywidualne dopasowanie terapii, minimalizując ryzyko silnych i niepożądanych efektów psychoaktywnych.

Co wpływa na odczuwanie "fazy" po marihuanie z apteki?

Różne odmiany medycznej marihuany dostępne w aptekach w Polsce, takie jak te od producentów Aurora czy Canopy Growth, charakteryzują się odmiennymi profilami kannabinoidowymi. Oznacza to, że mają one różne stężenia THC i CBD, co bezpośrednio przekłada się na ich potencjał psychoaktywny i terapeutyczny. Na przykład, odmiany z wysoką zawartością THC (nawet powyżej 20%), takie jak niektóre produkty Aurora, będą miały znacznie większy potencjał do wywołania „fazy” niż odmiany z przewagą CBD i minimalną zawartością THC. Lekarz, przepisując konkretną odmianę, bierze pod uwagę nie tylko schorzenie pacjenta, ale także jego indywidualną wrażliwość i oczekiwane efekty, dążąc do znalezienia optymalnego balansu między działaniem leczniczym a minimalizacją niepożądanych skutków psychoaktywnych.

Kluczową metodą stosowaną w terapii medyczną marihuaną jest miareczkowanie. Proces ten polega na rozpoczynaniu terapii od minimalnych dawek i stopniowym ich zwiększaniu pod ścisłą kontrolą lekarza. Dzięki temu pacjent ma możliwość oceny swojej indywidualnej tolerancji na kannabinoidy i obserwacji reakcji organizmu. Miareczkowanie pozwala na znalezienie najniższej skutecznej dawki, która przynosi ulgę w objawach, jednocześnie minimalizując ryzyko wystąpienia silnych i niepożądanych efektów psychoaktywnych. To podejście jest fundamentalne dla bezpieczeństwa i skuteczności terapii.

• Waporyzacja: Jest to najczęściej zalecana metoda przyjmowania medycznej marihuany. Polega na podgrzewaniu suszu do temperatury, w której kannabinoidy i terpeny uwalniają się w postaci pary, bez spalania materiału roślinnego. Zaletą waporyzacji jest precyzyjniejsza kontrola dawki, szybsze odczuwanie efektów (zwykle w ciągu kilku minut), co pozwala pacjentowi na bieżąco monitorować reakcję organizmu i uniknąć zbyt intensywnej „fazy”. Dodatkowo, jest to metoda znacznie mniej szkodliwa dla dróg oddechowych niż palenie.
• Palenie: Ta metoda, choć popularna w użyciu rekreacyjnym, jest rzadko zalecana w terapii medycznej. Spalanie materiału roślinnego prowadzi do powstawania szkodliwych substancji smolistych i toksyn, które mogą podrażniać drogi oddechowe. Kontrola dawki jest znacznie trudniejsza, a efekty mogą być bardziej intensywne i mniej przewidywalne, co zwiększa ryzyko niepożądanej „fazy”.

Jakie są doświadczenia pacjentów z terapią medyczną marihuaną?

Dla wielu pacjentów efekty psychoaktywne, czyli ta wspomniana „faza”, są postrzegane jako niepożądany skutek uboczny, który może utrudniać codzienne funkcjonowanie. Celem terapii jest poprawa jakości życia, a nie wprowadzanie w stan odurzenia. Z mojego doświadczenia i rozmów z pacjentami jasno wynika, że priorytetem jest ulga w objawach choroby, a nie euforia. Jak to ujął jeden z pacjentów, z którym rozmawiałem:

"Celem terapii medyczną marihuaną nie jest osiągnięcie 'haju', lecz ulga w objawach. Kiedy efekty psychoaktywne stają się zbyt intensywne, mogą wręcz przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu i osiągnięciu zamierzonego celu leczniczego."

Dlatego tak ważne jest, aby efekty psychoaktywne były kontrolowane i minimalizowane, aby nie przeszkadzały w pracy, nauce czy opiece nad rodziną.

Pacjenci, we współpracy z lekarzem, uczą się zarządzać potencjalnymi efektami psychoaktywnymi, aby priorytetem zawsze był cel terapeutyczny. Obejmuje to precyzyjne dostosowywanie dawek zaczynając od bardzo małych i stopniowo je zwiększając (miareczkowanie), wybór odpowiednich pór przyjmowania leku (np. wieczorem, jeśli efekty psychoaktywne są bardziej odczuwalne), a także dobór odmian o korzystnym profilu kannabinoidowym, np. z wyższą zawartością CBD, które moduluje działanie THC. Edukacja pacjenta i otwarta komunikacja z lekarzem są kluczowe dla osiągnięcia sukcesu w terapii i zapewnienia komfortu.

Odpowiadając na najczęstsze obawy pacjentów przed rozpoczęciem terapii, chciałbym rozwiać kilka kluczowych wątpliwości:

• Czy będę czuł się jak po narkotykach? Niekoniecznie. Chociaż medyczna marihuana zawiera THC, które jest substancją psychoaktywną, to dawkowanie jest ściśle kontrolowane przez lekarza i zazwyczaj zaczyna się od bardzo małych dawek (miareczkowanie). Celem jest osiągnięcie efektu terapeutycznego, a nie „haju”. Odmiany zrównoważone lub z przewagą CBD dodatkowo minimalizują te odczucia.
• Czy po medycznej marihuanie mogę prowadzić samochód? Absolutnie nie. Po zażyciu medycznej marihuany zawierającej THC nie wolno prowadzić pojazdów ani wykonywać czynności wymagających pełnej koncentracji. THC wpływa na czas reakcji, koordynację i percepcję, co stwarza poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa.
• Jakie są różnice między odmianami dostępnymi w aptece? Odmiany medycznej marihuany (np. Aurora, Canopy Growth) różnią się profilem kannabinoidowym, czyli stężeniami THC i CBD. Niektóre mają wysokie stężenie THC (np. powyżej 20%), inne są zrównoważone (zbliżone stężenia THC i CBD), a jeszcze inne mają przewagę CBD z minimalną zawartością THC. Lekarz dobiera odmianę do konkretnego schorzenia i indywidualnych potrzeb pacjenta, aby zoptymalizować działanie terapeutyczne i zminimalizować efekty psychoaktywne.

Medyczna marihuana w codziennym życiu: Kluczowe zasady bezpieczeństwa

Chciałbym to podkreślić z całą mocą: po zażyciu medycznej marihuany zawierającej THC, bezwzględnie nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych ani wykonywać pracy wymagającej pełnej koncentracji i precyzji. THC, nawet w dawkach terapeutycznych, może wpływać na czas reakcji, koordynację, zdolność oceny sytuacji i percepcję, co stwarza realne zagrożenie dla bezpieczeństwa zarówno pacjenta, jak i innych osób. W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, prowadzenie pojazdu pod wpływem substancji psychoaktywnych jest przestępstwem i wiąże się z poważnymi konsekwencjami prawnymi. Zawsze należy odczekać odpowiedni czas, aż efekty całkowicie ustąpią, zanim podejmie się takie czynności.

Czas utrzymywania się efektów psychoaktywnych po zażyciu medycznej marihuany jest zmienny i zależy od wielu czynników. Kluczowe znaczenie ma dawka im wyższa, tym dłużej mogą utrzymywać się efekty. Metoda podania również odgrywa rolę: waporyzacja zazwyczaj powoduje szybsze pojawienie się i krótszy czas trwania efektów (zwykle 2-4 godziny) w porównaniu do doustnego przyjmowania (np. w postaci olejków), gdzie efekty mogą pojawić się później i utrzymywać się znacznie dłużej (nawet 6-8 godzin lub więcej). Indywidualny metabolizm pacjenta, jego waga, tolerancja na kannabinoidy oraz stężenie THC w przyjmowanym preparacie również mają wpływ na długość działania. Warto pamiętać, że po dawce terapeutycznej, szczególnie przy miareczkowaniu, efekty te są zazwyczaj krótsze i mniej intensywne niż po rekreacyjnym użyciu, ale zawsze należy zachować ostrożność i odpowiedzialność.